Küresel enflasyon döngüsü, büyük merkez bankalarının politika tepkileri ve uluslararası finansal koşulların Türkiye gibi gelişen piyasalar üzerindeki yansımalarının karşılaştırmalı analizi.
2021-2023 döneminde yaşanan küresel enflasyon dalgası, tedarik zinciri aksaklıkları, enerji fiyatı şokları ve pandemi sonrası talep patlamasının bir araya gelmesinin ürünüydü. Fed'in 2022'de başlattığı ve 525 baz puana ulaşan sıkılaştırma döngüsü, ABD enflasyonunu yeniden 2-3% bandına çekmiştir.
Avrupa Merkez Bankası ise Temmuz 2022'den Eylül 2023'e kadar 450 baz puanlık artışla tarihinin en hızlı sıkılaştırmasını gerçekleştirmiş; Euro Bölgesi enflasyonu zirve olan %10,6'dan %2,6'ya gerilemiştir.
Gelişen piyasalar için kritik soru, küresel faiz ortamının normalleşmesinin sermaye akımlarını nasıl yeniden şekillendireceği ve bu sürecin Türkiye gibi yapısal kırılganlıkları olan ekonomilere nasıl yansıyacağıdır.
2022-2024 sıkılaştırma döngüleri ve enflasyon sonuçlarının karşılaştırmalı değerlendirmesi.
| Merkez Bankası | 2022 Başlangıç Faizi | Zirve Faiz | Artış (bp) | 2023 Enflasyon | 2024 Faiz | Durum |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Fed (ABD) | 0.25% | 5.50% | +525bp | 3.4% | 5.25% | İndirim Başladı |
| ECB (Euro Bölgesi) | 0.00% | 4.50% | +450bp | 5.4% | 3.65% | İndirim Sürecinde |
| BoE (İngiltere) | 0.25% | 5.25% | +500bp | 6.7% | 5.00% | Temkinli |
| TCMB (Türkiye) | 14.00% | 50.00% | +4150bp | 64.8% | 50.00% | Sabit (Sıkı) |
| Brezilya BCB | 9.25% | 13.75% | +450bp | 4.6% | 10.75% | İndirim Sürecinde |
* Arjantin verisi grafiğin ölçeğinden kırpılmış olup gerçek değeri temsil etmektedir. Kaynak: IMF, ulusal istatistik kurumları, Eylül 2024.
Fed ve ECB politikalarının Türkiye finansal piyasaları ve döviz kuru üzerindeki aktarım kanalları.
Fed faiz artışları, gelişen piyasalardan ABD'ye sermaye çekerken Türkiye için daha yüksek TL faiz gerektirmektedir. Faiz farkının (spread) daraldığı dönemlerde portföy çıkışı kur baskısını şiddetlendirebilir.
2024 EM Tahvil Yabancı Çıkışı: -$48.3 milyar
Dolar endeksinin güçlenmesi, dolar cinsinden fiyatlanan enerji ve gıda emtialarını Türkiye gibi kur değer kaybı yaşayan ülkeler için daha pahalı kılar. Bu durum ithal enflasyonu beslemektedir.
Türkiye Enerji İthalatı: GSYH'nin %4.2'si